الشيخ البهائي العاملي ( مترجم : سنندجى )

533

كشكول شيخ بهائى ( فارسى )

مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ « 1 » تقدير چنين است ؛ « فافطر فعليه عدة من ايام آخر » ارباب علم معانى ، اين « فاء » عاطفه را كه عطف جمله بر جواب شرط محذوف نمايد ، « فاى » فصيحيّه ناميده‌اند . 1316 - پاىبند دام نقل است : « ابن ابو ايّوب مرزبانى » ، كه وزير منصور دوانيقى بوده ، هروقت به جهت حضور نزد منصور آماده مىشد ، لرزه بر اندامش افتادى و مرغ رنگ از نشيمن رخسارش در طيران آمدى . از او پرسيدند : باوجود اين همه قرب و منزلت كه تو راست ، تو را چه بر اين دارد كه در هنگام حضور ، تغييرى در بشره و ارتعاشى در اعضا حاصل مىكنى ؟ در جواب گفت : اين سخن مشابه مناظرهء باز و خروس است كه باز ، خروس را گفت : از تو بىوفاترى نديده‌ام . از روزى كه از عدم آباد بيضه به شهرستان وجود ، قدم‌فرسا شده‌اى ، به انواع اغذيه و مأكولات تو را تربيت و پرورش داده‌اند . باز توحش و هراسى از بنى آدم دارى و اگر گاهى به نزديك تو آيند ، رخنه در حصار ملك وفا افكنده ، از ايشان گريزان شوى . مرا در كبر سن از تلال و جبال صيد و از دستگاه فضاى هوا چشم دوخته و به تنگناى مجلس مىآورند . با قلّت طعمه و وفور آزار ، باز رام و در فضلى گريز شكسته بال و در هنگام اصطياد ، كام را به سوزن ناكامى از اكل صيد دوخته ، به صاحب مىآورم . خروس گفت : اين مناظره را عروسانه آرايش دادى ، امّا سخن در تخت و سيخ است . تو را تخت‌گاه دست ، نشيمن است و مرا حربهء سيخ جگر شكاف . اگر تو هم يكى از ابناى جنس خود را بر سيخ مىديدى ، مطلقا پاىبند دام نشده ، بسان عنقا در باديهء اختفا بىنام و نشان مىبودى . اگر مردم نيز حال منصور را چنان‌كه من مىدانم ، بدانند ، لاجرم در وقت حضور ، بيشتر از من مرتعش گشته و متاع رنگ را در صفحهء رخسار به تاراج انديشه درمىدهند . 1317 - « فاى » عاطفه « ابن ابى الحديد » در شرح « نهج البلاغه » گفته است : « فاى » عاطفه مقتضى فوريه نيست . بلكه برحسب صحّت ، عقلا يا عادتا از براى تعقّب است . چنان‌چه مىگويند : « دخلت البصره فبغداد » با وصف اين‌كه در بين دخول بغداد و بصره ، مسافت بعيدى هست ، لكن تعقّب دخول بغداد را بر دخول بصره به قدر مايمكن گفته ؛ يعنى در مدّتى كه اعتياد روندگان است ، از بصره به بغداد رسيده ،

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 184 . ( . . . هركه از شما بيمار يا در سفر باشد روزهاى ديگرى [ روزه بگيرد ] . . . ) .